1- فریبکاری

 1-1- فریبکاری عبارت است از هرگونه زیر پا گذاشتن یا انحراف از اصول اخلاقی پذیرفته شده در نگارش و انتشار آثار علمی - پژوهشی که مثال‌های ذیل را دربرمی‌گیرد:

 

1-1-1 ساختن (جعل) داده‌ها یا نتایجی که مبتنی بر یک پژوهش واقعی نیستند،

 جعل داده‌ها، عبارت است از گزارش مطالب غیر­واقعی و ارائه داده‌ها یا نتیجه‌های ساختگی به عنوان نتایج آزمایشگاهی، مطالعات تجربی و یافته‌های شخصی. ثبت غیرواقعی آنچه روی نداده است یا جابه‌جایی نتایج مطالعات مختلف، نمونه‌هایی از این تخلف است.

 

1-1-2  دست‌کاری داده‌های حاصل از پژوهش و دخالت عمدی

 تحریف داده‌ها به معنای دستکاری مواد، ابزار و فرایند پژوهشی یا تغییر و حذف داده‌هاست. به‌نحوی‌که سبب میگردد تا نتایج پژوهش با نتایج واقعی تفاوت داشته باشند. همچنین هرگونه عملی که منجر به تغییر نتایج بی‌طرفانه آزمون و یا نگارش مقاله شود. این عمل اگر منجر به تغییر نتایج یا روش کار شود و یا تغییر در نتایج بوجود نیاورد، باید حتماً بصورت شفاف گزارش شود.

 

 1-1-3 سرقت معنوی یا ادبی،

 سرقت ادبی عبارت است از استفاده از تمامی یا قسمتی از مطالب با ایده‌های منتشرشدۀ یا منتشرنشدۀ فرد یا افراد دیگر بدون ذکر منبع به روش مناسب یا کسب اجازه در موارد ضروری.

 

1-1-4 انتساب غیرواقعی یا اجاره علمی

 منظور انتساب غیرواقعی نویسنده (گان) به مؤسسه، مرکز یا گروه آموزشی یا پژوهشی است که نقشی در اصل پژوهش مربوطه نداشته‌اند. منظور از اجاره علمی آن است که نویسنده (گان) فرد دیگری را برای انجام پژوهش به کار گیرد و پس از پایان پژوهش، با دخل و تصرف اندکی آن را به نام خود به چاپ رساند و انجام دهنده (گان) پژوهش به عنوان نویسنده (گان) معرفی نگردد.

 

1-1-5 اجتناب از ذکر عوارض نامطلوب در کار آزمایی‌های بالینی.

 

 1-2- استفاده از اصل یا ترجمۀ متن منتشرشدۀ دیگران در دست‌نوشته باید بر طبق ضوابط ذيل انجام گیرد:

 1-2-1  در صورت استفاده از شکل، جدول، پرسشنامه و یا بخش قابل‌توجهی از متن موردنظر یا ترجمۀ آن، به‌صورت آوردن عین آن متن، باید علاوه برآوردن متن در داخل گیومه و ذکر منبع، از مالک معنوی متن اولیه اجازۀ کتبی اخذ گردد.

 1-2-2 در صورت استفاده از متن موردنظر یا ترجمه آن به‌صورت نقل به مضمون، جمع‌بندی، نتیجه‌گیری یا برداشت ایده، باید منبع آن ذکر گردد.

  تبصرۀ 1: مندرجات این ماده در مورد مطالب منتشرشدۀ قبلی خود نویسنده (گان) دست‌نوشته نیز صادق است.

 

1-3- تمام محققین موظف‌اند در صورت اطمینان از وقوع هرگونه فریبکاری، موارد را با رعایت حداکثر محرمانگی حسب مورد را به مؤسسۀ حامی پژوهش، رئیس یا مسئول محل کار یا تحصیل نویسنده (گان) اطلاع دهند.

 

1-4- سردبیر می‌تواند وقوع احتمالی فریبکاری را در دست‌نوشته‌های دریافتی جست‌وجو نماید، اما در صورت آگاهی از احتمال وقوع فریبکاری، موظف است با رعایت حداکثر محرمانگی حسب مورد وقوع فریبکاری را به مؤسسۀ حامی پژوهش، رئیس یا مسئول محل کار یا تحصیل نویسنده (گان) اطلاع دهد تا با انجام تحقیق و بررسی وقوع آن محرز یا رفع شود. تحقیق و بررسی بر اساس مقررات و دستورالعمل‌های مربوطه صورت خواهد گرفت.

 تبصره 1: تا پیش از محرز شدن وقوع فریبکاری نباید اشخاص غیر مرتبط از مطرح‌شدن احتمال آن یا بررسی‌های در حال انجام مطلع شوند.

 

 1-5- درصورتی‌که سردبیر، وقوع فریبکاری را احراز کند، باید بسته به‌شدت فریبکاری احرازشده، یک یا چند مورد از اقدامات ذیل را انجام دهد:

 1-5-1 خودداری از انتشار دست‌نوشته (درصورتی‌که هنوز دست‌نوشته منتشرنشده است)،

 1-5-2 استرداد و نشان‌دار نمودن مقاله در صورت انتشار و درج اطلاعیه در صفحه مقاله

 1-5-3 انتشار اصلاحیه یا تکذیبیه در شمارۀ آتی نشریه (در صورت انتشار)

 1-5-4 اجتناب از پذیرش مقالات آتی نویسنده (گان) برای مدتی معین،

 1-5-5 حذف مقالات قبلی نویسنده (گان) از سایت یا بانک اطلاعاتی نشریه

 1-5-6 اطلاع به ناشر مجله در خصوص وقوع فریبکاری

 1-5-7 ارسال مدارک به معاونت پژوهش دانشگاه نویسنده (گان) که مرتکب فریبکاری شده‌اند.

 1-5-8 اطلاع به کمیته اخلاق پژوهش دانشگاه تهران

 1-5-9 ارسال مدارک به کمیته اخلاق پژوهش وزارت و پیگیری موضوع از طریق کمیته